Door José Pietens – Foto Marcel Molle – NHD 29 november 2025
ZAANDAM. In het dagelijks leven maakt Rein-Willem Gloudemans (58) met zijn vrouw Sabin Kech (57) decors en sets voor grote merken en bedrijven zoals Adidas, Akzo Nobel en Linda Magazine. In zijn vrije tijd creëert de Zaandammer filmische beelden van werelden die in de nabije toekomst zouden kunnen bestaan. Dat doet hij met hulp van kunstmatige intelligentie.
Bezoekers van de jaarlijkse T*Art-tentoonstelling van kunstenaarsplatform Tengel kozen Gloudemans’ werk dit voorjaar als hun favoriet. Het is een afbeelding van een vrouw met trap. Op zich niet meteen een spectaculair onderwerp, maar door Gloudemans’ gebruik van AI heeft de scène een wat sciencefiction-achtige uitstraling. Alsof de kijker een tijdreis maakt: het beeld van de toekomst komt naar het heden, zegt de kunstenaar. Vandaar dat zijn eerste solotentoonstelling, in het weekend van 6 en 7 december in Zaansgroen, ’Echoes from tomorrow’ heet.
Lampenontwerper
Gloudemans maakt nog niet heel lang kunst met behulp van AI, artificial intelligence. De in Den Bosch geboren en getogen kunstenaar studeerde onder andere aan de Koninklijke Academie Schone Kunsten in Gent en de Rietveld Academie in Amsterdam. Hij begon als lampenontwerper, werd restauratieschilder en heeft nu met zijn vrouw – textielkunstenaar Sabin Kech – een bedrijf dat decors maakt voor theater, bedrijven en magazines.
In zijn vrije tijd schilderde Gloudemans, totdat hij twee jaar geleden bij een vriendin cursussen ging volgen over AI-programma Midjourney. „Het hele AI-verhaal is erg Amerikaans en die beelden zijn vaak niet wat je wilt. Van die sprookjesachtige, over-the-top-beelden. Door steeds weer aan te passen en andere opdrachten te geven, krijg ik het beeld en het gevoel dat ik in mijn hoofd heb.”
Waar ChatGPT geregeld personen genereert met drie benen en zes vingers, is Midjourney wat hem betreft het best met mensen en dieren. „Maar Midjourney maakt ook foutjes. Soms haal ik ze weg met Photoshop, soms laat ik ze staan. Op een beeld dat ik maakte van een Iraans of Indiaas aandoende markt staan op de achtergrond twee mensen. Als je goed kijkt, zie je dat het helemaal geen mensen zijn. Dat laat ik zo. Maar als iemand drie schoenen heeft, corrigeer ik dat wel.”
Verontrustend
Gloudemans maakt werelden die niet bestaan, maar wel zouden kunnen bestaan. Hij vraagt zich af hoe een stad er in de toekomst uit komt te zien. Bijvoorbeeld met houtbouw – een vorm van bouwen die de wind in de rug heeft – en surveillancecamera’s die eveneens steeds vaker onderdeel van het straatbeeld zijn. „Via prompts (opdrachten aan het AI-programma, red) duik ik steeds dieper in de materie. Zo ontstaat niet alleen een mooi beeld, maar soms ook een verontrustend beeld. Je ziet dat er iets niet klopt, maar kunt er niet de vinger op leggen. Nu ben ik ook bezig met beelden over hoe Zaandam er in de toekomst uitziet. In de beelden zoek ik naar wat er kan en naar wat misschien zou kunnen, het is bijna een alternatieve werkelijkheid.”
Als schilder zou Gloudemans dat niet kunnen, zegt hij. „Ik ben niet goed in realistisch schilderen en wil dat ook niet zijn. Als decorbouwer zou ik die werelden wel kunnen maken, maar dan ben ik dagen of weken bezig om zo’n set te produceren. Dan heb je ook een studio en een team nodig en wordt het een heel ander verhaal. Met AI maak je natuurlijk veel sneller een nieuwe wereld.”
Stroom en water
Hij weet dat AI-gegenereerde beelden veel stroom en water kosten. „Waar mogelijk stel ik mijn vragen niet aan AI, maar eerst aan Google. Dat scheelt alweer. En ik zeg ook geen ’dank je’ als AI een opdracht heeft uitgevoerd. Veel mensen doen dat, maar daarmee verbruik je veel stroom.” Gloudemans zegt te merken dat er veel angst is voor AI. Mensen zijn bang dat hun werk verdwijnt door AI, zegt hij. En fotojournalisten vrezen dat door kunstmatige beelden het algemene vertrouwen in fotografie afneemt. Gloudemans is daar niet zo bang voor. Hij maakt geen journalistiek werk, hij creëert kunstzinnige beelden. „In de filmwereld wordt CGI (door de computer gegenereerde beelden, red.) al wijdverbreid gebruikt. Er worden discussies over gevoerd, of filmen voor een green screen in plaats van op locatie wel echt filmen is. Maar wat doet het ertoe hoe je iets maakt? Het gaat om het verhaal dat je wilt vertellen. AI is mijn gereedschap om een verhaal te vertellen, zoals een potlood dat voor een tekenaar is. Een hulpmiddel. Als je alles door AI laat maken, krijg je uniforme troep. AI kan ook goed teksten schrijven, maar het ontbreekt aan een hart, een gevoel, aan datgene wat een tekst echt goed maakt.”
Wat doet het ertoe hoe je iets maakt? Het gaat om het verhaal dat je wilt vertellen
Ook AI-werken beginnen met de creativiteit van de mens, zegt Gloudemans. „Als je AI opdracht geeft een mooi kunstwerk te maken, dan kan het daar niets mee. Dat doe je zelf. Ik maak bijvoorbeeld zelf moodboards en op basis daarvan creëer ik mijn eigen stijl en beelden in Midjourney. Op dit moment is die stijl filmisch. Ik hou van esthetische beelden. Dat is niet echt een ding in de kunst. Op de Rietveld werd het esthetische weggezet als troep. Ambacht doet er niet toe, het gaat om het verhaal, werd er gezegd. Maar daar ben ik van teruggekomen. Ik wil mijn verhaal graag mooi presenteren. Met mijn werk wil ik mensen wat tegenwicht bieden aan alle ellende die er is. Ik wil ze hoop meegeven. In het nieuws gaat het vaak over oorlog, maar er zijn ook mooie dingen in de wereld.”